شناخت اراضی دایر و بایر و تشخیص آنها از اموری است که نیاز به دانش و تخصص کارشناس دارد. مراجعه به کارشناس مجرب باعث احراز هویت اراضی در کوتاهترین زمان میشود. این امر تأثیر زیادی در احقاق حق مالکان و جلوگیری از تضییع حقوق آنها خواهد داشت.
از نظر هويت اراضى به چهار گروه باير ، داير ، موات و ملى قسيم بندى مى كردد. در تحرير نظريه هاى كارشناس رسمى دادگسترى در پرونده هاى ارجاعى مفيد و موثر مى باشد.
تعریف دایر و بایر و موات در برخی قوانین مربوط به اراضی شهری
- اراضی دایر :
اراضی دارای ساختمان و تاسیسات و دیوارکشی متناسب با ملک و یا املاکی که باغ و مشجر و یا زراعی باشد، دایر می گویند .
- اراضی بایر :
به اراضی فاقد ساختمان و تاسیسات می گویند که سابقه دایر بودن را داشته اند.
اراضی موات :
به املاکی که فاقد ساختمان و تاسیسات باشد و هرگونه سابقه عمران و آبادی و یا باغ و کشاورزی نداشته اند گویند.
تعریف دایر و بایر و موات در برخی قوانین مربوط به اراضی غیر شهری :
اراضی دایر :
اراضی دایر زمینهایی است که آن را احیا و آباد کردهاند و در حال حاضر دایر و مستمرا مورد بهره برداری است .
اراضی بایر :
زمینهایی که سابقه احیا دارد ولی به علت اعراض یا عدم بهرهبرداری بدون عذر موجه مدت ۵ سال متوالی متروک مانده یا بماند.
اراضی موات :
زمینهایی است که سابقه احیا و بهرهبرداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است.